Kata

Het kata is een onderdeel van het karate dat relatief vrij onbekend is.
Toch hoort het net zo bij deze vechtkunst als het kumite, het tweegevecht.

Kata is misschien nog het best te omschrijven als 'alleengevecht' of 'schijngevecht'.

Een kata is een stijlfiguur, een vaste serie bewegingen, waarmee de karateka een gevecht uitbeeldt tegen een denkbeeldige tegenstander.
De eerste techniek is altijd verdedigend. Iedere kata heeft zijn eigen naam en betekenis, en iedere karatestijl kent zijn eigen kata's.

Oorspronkelijk werd het kata ontwikkeld als een manier om technieken te trainen en te perfectioneren.
Tegenwoordig is het ook een wedstrijdvorm, waarbij de karateka op verschillende aspecten wordt beoordeeld.
Zo moet het kata perfect worden uitgevoerd, met de juiste technieken, zonder balansverstoringen, krachtig en toch beheerst.
Ook het ritme en de ademhaling zijn belangrijk.

Essentieel bij het kata is de uitstraling, de inleving in het gevecht; de karateka moet niet alleen een serie technieken uitvoeren, maar moet echt aan het vechten zijn.
Zonder inleving is er geen sprake van een kata, maar blijft er slechts een lege vorm over.

De 15 basiskata's

Het Shotokan karate kent 15 basis kata (stijloefeningen).
Gichin Funakoshi bracht deze naar Japan in 1922.
Hij gaf ze de volgende kenmerken:

Oorsprong en betekenis van de Shotokan Kata

Het Shotokan karate do (onze stijl) heeft 26 officiele kata’s.
Over de oorsprong van de Shotokan kata schreef Hassel in zijn boek 'geschiedenis en ontwikkeling van het Shotokan Karate'.
Onderstaande lijst geeft de betekenis van de 26 Shotokan kata's weer en een omschrijving.
Er is wel enige achtergrondkennis nodig om de lijst te begrijpen.

Naam	Betekenis	Omschrijving
Heian 1 t/m 5	Vredig en kalm	Originele naam Pinan, waarbij Heian 1 en 2 omgewisseld zijn. Gemaakt door Y. Itosu voor beginners in 1905. Heian is een afkorting voor heian-antei (vrede en kalmte). 5 heian kata's voorbeeld
Tekki 1	Paard rijden	Erg oud Shuri-te kata. Ook naihanchi genoemd.
Tekki 2 & 3	Paard rijden	Model na Tekki 1, gemaakt door Y. Itosu.
Bassai Dai	Het fort binnendringen	Eén van de oudste kata's, wordt ook Patsai, Patasai of Passai genoemd. Gewoon in verschillende stijlen en kan teruggevonden worden tot in het oude Oyadomari
Kanku Dai	Naar de lucht kijken	Oud Shuri-te kata. Gewoon in verschillende vormen in vele stijlen. Origineel genoemd naar KungSiang Chun (Koshokun in het Japans), een Chinese afgezant tijdens de Ming-dynasty. Ook gewoonlijk Kwanku, Koshokun en Kushanku genoemd.
Jion	Is een eigennaam	Oud Tomari-te kata, waarschijnlijk uit de Jion tempel in China naar Tomari gebracht. Wijd en zijd getraind in Shotokan en Wado-Ryu.
Jutte	Tien handen	Een Tomair-te kata dat ook getraind wordt met een stok in de handen. Heden ten dage is de lege-hand-versie uniek voor het Shotokan.
Empi	Vliegende zwaluw	Oude kata die origineel Wanshu heet en terug te vinden is tot in de 18e eeuw. Overgebracht van Sanaeda en Matsumora naar Sokon Matsamura. Werd uitsluitend in Tomari getraind en is ontwikkeld door Kiyatake. De huidige vorm komt van Y. Itosu.
Hangetsu	Wassende of halve maan	Naha-te kata, originele naam: Seishan.
Gankaku	Originele naam: Chinto	Door Matsumora aan Sokon Matsumura geleerd. De Chinto van Kiyatake (als belangrijkste Sagi-Ashi-Dachi, ofwel de voetzool van de ene voet rust tegen de binnenkant van de knie van het andere been) wordt wijd en zijd getraind in veel stijlen, terwijl de Chinto (Gankaku) van Itosu, als hoofdzaak Gankakudachi (voet gehaakt achter de knie) alleen in Shotokan en Shito-Ryu getraind wordt.
Bassai Sho	De mindere van Bassai	Gemaakt door Y. Itosu met Bassei Dai als model.
Kanku Sho	De mindere van Kanku Dai	Gemaakt door Y. Itosu met Kanku Dai als model.
Gojushiho Dai	De meerdere 54 richtingen Originele naam Useshi en door Funakoshi veranderd in Hotaku.	Een Shuri-te kata aangeleerd door Y. Itosu en favoriet bij Kenwa Mabuni en Kanken Toyama. Tegenwoordig een gevorderde kata bij zowel Shotokan als Shito-Ryu.
Gojushiho Sho	De mindere 54 richtingen	Een variatie op Gojushiho Dai met dezelfde geschiedenis.
Chinte	Vreemde handen	Ook Shoin genoemd en verondersteld een oud Chinees kata te zijn. Wordt tegenwoordig bij Shotokan en Shito-Ryu getraind.
Sochin	Onbeweeglijk, vastgeworteld	Waarschijnlijk door Ankichi Arakaki gemaakt en origineel Hakko genaamd. Uitgebreid veranderd door Yoshitaka Funakoshi en wordt hoofdzakelijk door Shotokan en Shito-Ryu getraind.
Nijushiho	24 richtingen	Originele naam: Ninseshi. Waarschijnlijk gemaakt door Ankichi Arakaki. Tegenwoordig getraind door Shotokan, Shito-Ryu en Wado-Ryu.
Unsu	Handen in de wolken	Wordt als de meest vergevorderde kata in het Shotokan beschouwd, het bevat elementen van 15 verschillende kata en kan teruggevonden worden tot een Ankichi Arakaki.
Ji'in	Tempelgronden	Een Tomari-te kata. Originele naam: Shokyo.
Meikyo	Geslepen spiegel	Originele naam Rohai en verdeeld in drie aparte kata. Meikyo kan ook getraind worden met een stok in de handen. Werd nooit door Gichin Funakoshi uitgebreid aangeleerd, waarschijnlijk omdat het Sankaku-tobi inhield (driekhoeksprong) die in vroegere tijden beschouwd werd als een geheime en godsdienstige techniek.
Wankan	Is een eigen naam.	Wordt ook Hito en Shiofu genoemd; een erg oude Tomari-te kata, tot aan Matsumora terug te vinden. Wordt tegenwoordig in Shotokan en Shito-Ryu getraind.

         (Bron: Geschiedenis en ontwikkeling van het Shotokan karate, Randall G. Hassel.)